آهنگساز‍ِ مجموعه … به غیر از بهره‌گیری از تجربیات انجام‌شده در گروه‌نوازی ایرانی، دست به تجربیات جدیدی نیز زده است. شاخص‌ترین این تجربه‌ها استفاده از تمهید پلی‌مدالیته و پلی‌تنالیته است كه در قطعه‌‌های بهار غم‌انگیز و غریبانه به‌كار بسته است. به‌عنوان‌ِ نمونه در بهار غم‌انگیز م‍ُدهای دشتی و چهارگاه با مبناهای مختلف صوتی به‌طور هم‌زمان به جریان می‌افتند. هم‌زمانی م‍ُدها و تنالیته‌ها كه ناشی از برداشت آهنگساز از مفاهیم شعر بهار غم‌انگیز است اگرچه در قالب گروه سازهای ایرانی تمهیدی جدید است اما با شیوه‌های مختلفی از اوایل قرن بیستم میلادی توسط آهنگسازان مغرب‌زمین به كار بسته شده است. موفق بودن این شیوه در گروه سازهای ایرانی و درارتباط با فواصل و كیفیات نغمگی موسیقی دستگاهی از مسیر اقبال یا عدم اقبال شنوندگان این موسیقی خواهد گذشت. در عین حال این امر فارغ از تأثیرات آن بر شنونده و موفقیت یا عدم موفقیت‌ِ آن در بیان مفاهیم شعر، حاوی شجاعتی قابل تحسین و تلاشی جسورانه است. دیدگاهی كه در لحظاتی حزن دشتی را با شكوه چهارگاه به‌طور هم‌زمان طالب است. اگرچه تكنیك پلی‌مدالیته بهانه‌ای برای به‌جریان انداختن موسیقی و انتقال برخی مفاهیم است، اما:

تو خود بهانه خویشی، پی‌ِ بهانه مگرد

به‌هوش باش كه هر نقطه دام‌ِ دایره‌ای است!

«سایه»

در قطعات این مجموعه، چگونگی استفاده از تنبور نیز می‌تواند مورد بحث قرار گیرد. تنبور را یك ساز روحانی و عرفانی می‌دانند؛ اما روحانی بودن تنبور به اعتبار مقامها و رپرتوار اجرا‌شده توسط آن است نه ساختارش. این ساز در حوزه فرهنگی و اعتقادی اهل حق به اعتبار مقامهای اجرا‌شده توسط آن سازی روحانی است اما این ساز در عین حال یك ساز ملی ایران نیز هست كه می‌تواند در خارج از قلمرو فرهنگی و اعتقادی اهل حق به‌عنوان یك ساز مورد استفاده قرار گیرد. در چنین موقعیتی تنبور البته می‌تواند تغییراتی را برحسب لزوم در تعداد وترها یا دستانها پذیرا گردد؛ همچنان‌كه در قطعات موجود در مجموعه ……. شاهد چنین تغییراتی هستیم.
در این مجموعه از اصل یا واریاسیونهایی از گوشه‌های ردیف دستگاهی و موسیقی نواحی ایران استفاده شده است كه به‌عنوان نمونه می‌توان به گوشه‌های گیلكی و غم‌انگیز در قطعه بهار غم‌انگیز و نغمه‌ای از خراسان در قطعه برگ‌ریزان و … اشاره كرد. در این قطعات از امكانات سازهای ایرانی در حد مطلوب و مستقل بهره‌ برده شده و در شكل دادن به چندصداییهای موجود در این قطعات نیز سعی شده كه از خصوصیات نغمگی این قطعات استفاده شود؛ اگرچه در مواقعی شاهد تسلسلهایی از آكوردها هستیم كه منشأ آنها چیزی جز هارمونی تیرس غربی نیست اگرچه در فرنكسیونی متفاوت از ماژور و مینور تصور شده باشند.

مجموعه سایه روشن مهتاب حاصل یك فعالیت نوگرایانه دانشجویی است كه فقط به سعی آهنگساز و همراهی و همدلی نوازندگان و خوانندگان شكل گرفته است. این مجموعه اگرچه در مسیر یك دوره از تجربیات گروه‌نوازی در ایران قرار می‌گیرد، اما حاصل تجربیاتی نو و شجاعانه از نسل جوان امروز ایران است كه حتما‍ً پدیدآورندگان آن به نقاط قوت و ضعف آن نگاهی دقیق و عمیق خواهند داشت.

كلید در امید اگر هست شمایید

در این قفل كهن‌سنگ چو دندانه بگردید!

«سایه»

آبان ماه ۱۳۸۲

در آخر خلاصه ای از زندگینامه استاد محمدرضا درویشی رو برتون میزام :

سرزمین ایران طی هزاره های گذشته محل زندگی و رشد و فعالیت اقوام مختلف بوده است که با فرهنگ های موسیقائی متفاوت همواره پیوندهای ملی خود را بعنوان یک کشور در جامعه بین المللی حفظ نموده اند و زمینه های هنری و زیر ساخت های فرهنگی در تعامل میان فرهنگ های مختلف وتحکیم این وحدت و ایجاد درک متقابل میان آنان بعنوان عواملی تعیین کننده مطرح بوده است و طی این دوران طولانی تفاهم و همکاری را میان این اقوام تقویت کرده است .

تنوع فرهنگی و سنتهای گوناگون دیرپا در جامعه ایرانی موجب گردیده است خلاقیت ها از منابع مختلف تغذیه شوند و رشد و پویایی در فرهنگ و ادب ایران پرچم شایسته ای را برفراز فرهنگ جهانی برافرازد . در این راه افرادی شایسته در بخشهای مختلف فرهنگی تلاش نمودند و با کوشش و دانش خود در تحکیم پیوندهای فرهنگی میان اقوام مختلف این سرزمین نقش ارزنده ای را ایفاء کردند .

محمدرضا درویشی موسیقیدان ارزشمند ایرانی طی بیش از سه دهه فعالیتهای پی گیر و خلاقیت های ماندگار خود در زمینه موسیقی ایرانی به ویژه موسیقی نواحی که بعنوان یک شاخصه هویت ملی میان کلیه اقوامی که طی قرن ها در این سرزمین می زیسته اند در تقویت روابط اجتماعی و وحدت ملی میهن خود تاثیر ملموس و برجسته ای داشته است .

فعالیتهای این هنرمند را می توان در زمینه های زیر خلاصه نمود :

1-         22 سال سفر به مناطق مختلف ایران تا امروز

2-         ضبط دهها ساعت موسیقی از آخرین راویان فرهنگ شفاهی ایران

3-         ضبط صدها ساعت گفتگو با استادان موسیقی نواحی

4-  15000فریم عکس و اسلاید تا امروز از استادان ، سازها و آیین های موسیقایی

5-         انتشار چندین مجموعه از موسیقی نواحی ( تاکنون حدود 60 ساعت )

6-  هدایت و برنامه ریزی شاخص ترین جشنواره های موسیقی در دوره معاصر ایران مانند هفت اورنگ ، آیینه و آواز ، موسیقی حماسی ، جشنواره های کرمان

7-         برنامه های مختلف پژوهشی ( مجموعه ققنوس ها )

8-         ده ها سخنرانی

9-         ده ها گفتگو ، مقاله و ......

10- 12 جلد کتاب در زمینه های موسیقی نواحی ایران ، سنت ، هویت ، بیگانگی فرهنگی ، موسیقی ایرانی و........

11- آهنگسازی حدود 20 فیلم سینمایی ( برخی از آنها برنده فستیوال های معتبری چون کن بوده ) ،زمستان ، گنبد مینا ، جان عشاق ، موسیقی مازندرانی ( با صدای شاخص ترین خوانندگان ایران ) آثار مجلسی و آثاری برای پیانو

12-    تشکیل دادن گروه سازهای باستانی ایران

13-    برنامه ریزی برای تشکیل ارکستر سازهای ملی ایران

14- طی چند دهه ی اخیر محمدرضا درویشی بیشترین حجم از گفتار و نوشتار را در زمینه موسیقی ایران ارائه کرده است

15- طرح موضوع هویت فرهنگی در موسیقی ایران و دنبال کردن آن در طول دو دهه

16- تلاش در جهت استخراج و معرفی موسیقی نواحی ایران به عنوان ریشه موسیقی ایران ترویج و گسترش موسیقی نواحی در میان جوانان در روستاها ، دانشگاهها و ......

17- مجموعه دایره المعارف سازهای ایران به عنوان وسیع ترین تحقیق موسیقایی به زبان فارسی تاکنون . جلد اول این مجموعه در سال 2002 از طرف جامعه بین الملل اتنوموزیکولوژی ( S.E.M ) به عنوان بهترین کتاب سازشناسی در سال شناخته شد . جلد دوم و سوم ایرن مجموعه زیر چاپ است .

18- تلاش در جهت برقراری ایجاد حمایت های مالی از جانب نهادهای فرهنگی جهت اساتید موسیقی نواحی از اقوام مختلف سرزمین ایران .

این هنرمند به عنوان موسیقیدان برجسته ایرانی از جانب کمیته ملی موسیقی ایران انتخاب و جهت نامزدی اخذ جایزه موسیقی مدیر کل یونسکو معرفی شد.

منبع :

www.afarideh4.blogfa.com